ب : عكس صورت اوّل يعنى امور متعدّدى را ابتداء تقسيم و تفريق كرده و پس از آن آنها را تحت حكم واحدى قرار دهند . مثال صورت اول مثال صورت اوّل يعنى جمع و سپس تقسيم همچون قول متنبى در مدح سيف الدّوله در وقتى كه با اهالى شهر خرشنه به مصاف و جنگ پرداخت : حتّى اقام على ارباض خرشنة * تشقى به الرّوم و الصّلبان و البيع للسّبى ما نكحوا و القتل ما ولدوا * و النهب ما جمعوا و النّار ما زرعوا ضمير در [ اقام ] به ممدوح يعنى سيف الدّوله حمدانى راجع است و كلمه [ اقام ] معناى [ تسليط ] به آن تضمين شده لذا با كلمه [ على ] متعدّى شده است . و لفظ [ ارباض ] جمع [ ربض ] بوده به معناى اطراف و حول و حوش شهر . و [ خرشنة ] شهرى است از بلاد شهرهاى روم و [ صلبان ] جمع صليب و آن آرم و شكلى است كه نصارى آن را مقدّس ميشمارند و [ بيع ] بكسر باء و فتح ياء جمع بيعه است و آن معبد و عبادتگاه نصارى مىباشد و كلمه [ حتّى ] ظرف و متعلّق است به فعلى كه در بيت سابق مىباشد يعنى [ قاد المقانب ] و كلمه [ مقانب ] جمع [ مقنب ] به معناى عسكر و لشگر مىباشد . و معناى دو بيت اينست : تا آنكه منزل نمود برگرد حصارهاى شهر خرشنه در حالىكه كشته شدند بدست وى اهل روم و درهم شكست بتها و خرابشد معابد و